444 7 330

SİNDİRİM SİSTEMİ HASTALIKLARINDA UZUN YAŞAMIN SIRRI

Ülkemizde  mide ve kalınbağırsak kanserleri en sık görülen kanser türleri arasında bulunuyor. Özel Sevgi Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Erol Önal gerek mide kanserinin, gerekse kolon kanserinin erken teşhisinde altın standart olarak kabul edilen, sindirim sistemine ait birçok hastalığın hem teşhisinde, hem de tedavisinde kullanılan endoskopi ve kolonoskopi hakkında bilgi verdi.

Endoskopi nedir?


Ucunda kamera olan 8-12 mm çapındaki kıvrılabilen bir alet yardımı ile üst gastrointestinal sistem denilen yemek borusu, mide, onikiparmak bağırsağının incelenmesine olanak veren işleme "üst sindirim sistemi endoskopisi" veya "gastroskopi" denilir. Endoskopi yemek borusu; mide ve on iki parmak bağırsağının rahatsızlıklarında; nedenin ortaya çıkarılması amacıyla yapılan oldukça etkin ve güvenilir bir yöntemdir.

Endoskopi Niçin Yapılır? 

Yemek borusu, mide, on iki parmak bağırsağının sürekli ve rahatsız edici şikâyetlerinin nedenini araştırmak ve gerekli durumlarda biyopsi alınarak mikroskobik incelemenin ardından kesin tanının konulması amacıyla yapılır. Helicobakteri pilori denilen bakterinin midede varlığını araştırmak için parça alınmasına, mide poliplerinin alınmasına ve mide kanamalarında uygun durumlarda sklerotrapi yapılmasına olanak sağlar.

Endoskopi Nasıl Yapılır?

Üst sindirim yolunun dayanıklılığını azaltarak, işlem sırasında kanama olasılığını arttıran kan sulandırıcı ve ağrı kesici ilaçların da işlemden beş gün önce kesilmesi gerekir. İşlemin 8 saat öncesinden başlanarak hiçbir şey yenilmemeli ve içilmemelidir. İşlemden önce hastaya damardan sedo- analjezi verilir ve ağızdan girilir. Görevli hemşire, hastanın, sol yanı üzerine yatmasını ister. Varsa takma dişler ve gözlük çıkarılır. Hastanın ağzına, inceleme borusunu ısırarak içindeki iletken tellere zarar vermesini önlemek için, ortasında delik olan ısırmayı engelleyici bir ağız koruması yerleştirilir. İşlem 10-15 dakika sürer. İşlem sırasında mideyi şişirmek için verilen hava,işlem sonunda geri boşaltılır. Hasta  anesteziden çabuk uyanır ama ilacın etkisi birkaç saat devam edebilir. Hasta, işlemden sonra en az yarım saat dinlenmelidir.  Hastanın  ancak birlikte gelen sorumlu bir yetişkinin eşliğinde evine gitmesine izin verilir. Hasta araç kullanamaz.

Endoskopi hangi durumlarda yapılır?

1. Yemek borusu ile ilgili problemler:
Yutma güçlüğü, ağrılı yutma gıda maddelerinin yutulmasında takılma hissi
2. Mide ilgili problemler: Tıbbi tedaviyle geçmeyen ekşime ve yanmalar, karnın üst kısmında şişkinlik ve ağrı, tedaviye dirençli kansızlık, nedeni bilinmeyen ani ve hızlı kilo kayıpları, kahve telvesi şeklinde veya kırmızı kan kusma, büyük abdest renginin katran
renginde olması, ağza acı su gelmesi, nedeni bilinmeyen kusma.

Kolonoskopi nedir?

Kalın bağırsak için uygulanacak endoskopiye ise “kolonoskopi” adı verilir. Kolonoskopi, kalın bağırsağın ve ince bağırsağın sonlanım kısmı olan terminal ileum kamera sistemi ile görüntülenmesini sağlar. Kalın bağırsağın görüntülenmesinde altın standart olan kolonoskopi sayesinde kanserin öncü lezyonları saptanır, ilerlemeden kolonoskopi sırasında tedavi edilebilir.

Kolonoskopi nasıl uygulanıyor?

Kolonoskopi, içinde fiber optik kablosu, kamerası ve kanalları olan esnek bir cihaz. Bağırsakların boşalması için 24 saat öncesinden başlamak üzere hastaya sadece tanesiz çorba, et suyu, meyve suyu ve su tüketeceği bir diyet verilir. Bağırsak temizliğinin tam olarak yapılması için bir gece önce ve işlemin yapılacağı gün bazı ilaçlar kullanılır. Hastaneye geldikten  sonra hastanın damar yolu açılır, tansiyon ve nabzı ölçülüyor. Genel anesteziye ihtiyaç duyulmayan bu işlemde hasta odaya alındıktan sonra sedo-analjezi ile uyutulur. Böylece hasta işlem sırasında ağrı, sancı hissetmez. Eğer müdahale gerekmiyorsa işlem 15-20 dakikada bitiyor. Polip çıkartılacaksa süre 30-40 dakikaya kadar uzayabiliyor. Kolonoskopiden 15 dakika sonra hasta uyanır ancak birkaç saat daha ilacın etkisi altında kalabileceği için tıpkı endoskopide olduğu gibi hastanede dinlendirilir.

Kolonoskopi ile hangi hastalıklar teşhis edilebiliyor?

Kolon kanseri taramasının dışında,  inflamatuar bağırsak hastalıkları başlığı altında yer alan ülseratif kolit ve Crohn hastalığında da hem teşhiste hem de takiplerde kolonoskopiden yararlanılır. Özellikle ülseratif kolitte süreç yedi-sekiz yılı geçmişse kanser riski artar ve bu nedenle yılda bir kez kolonoskopi ile tarama önerilir.

Kolonoskopi sırasında tedavi

Kolonoskopi esnasında saptanan kolon polipleri çıkartılarak kolon kanserinin gelişimi de önleniyor. Ayrıca kolonoskopi ile bağırsak içerisindeki yabancı cisimler çıkartılabiliyor, darlıklar balonla ya da stent yerleştirilerek açılıyor. Alt gastrointestinal sistemde kanamaya yol açan lezyonlara koagülasyon tedavisi yapılarak kanama kontrolü sağlanıyor. Bağırsakta tıkanıklığa yol açan ve bağırsak anslarının birbirinin içerisine katlanması olarak tariflenen ‘volvulus’ gibi durumlarda dekompresyon uygulanarak bağırsak tıkanıklığı operasyona gerek kalmadan açılabiliyor.

Kimler mutlaka kolonoskopi yaptırmalı?

Gelişmiş ülkelerde 50 yaş üzerindeki herkesin kolon kanserinin ya da kansere dönüşebilecek yapıların erken tanısı için kolonoskopi yaptırması öneriliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 40 yaşından sonra sağlıklı bireylerin de mutlaka tarama endoskopisi yaptırması gerektiğinini altını çiziyor.
Rektal kanaması olanlar ile dışkıda gizli kan görülenler,
Açıklanamayan karın ağrısı ve kilo kaybı olanlar,
Demir eksikliğine bağlı kansızlığı olan erkekler,
Üç haftayı geçen kronik ishali olanlar,
40 yaş üzerinde aniden kabızlık çekmeye başlayanlar,
Ailesinde kolon kanseri olanlar,
Daha önceki kolonoskopide polip tespit edilenler ve ailesinde genetik geçişli polipozis hastalığı olanlar (Poliplerin özelliğine göre sonraki kolonoskopinin zamanı hastaya bildirilir. Erken kanser işaretleri taşıyan poliplerde polipektomiden bir yıl sonra, düşük kanser riski taşıyan poliplerde dört-beş yıl, hiç polip olmayanlarda ise 8-10 yıl sonra kolonoskopinin tekrar edilmesi önerilir.)
Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı olanlar (Her yıl)
Kolon kanseri nedeniyle daha önce ameliyat olmuş hastalar (Her yıl) mutlaka kolonoskopi yaptırmalılar.

E-RANDEVU FORMU
* Randevunuzun doğrulanması için lütfen size geri dönüş yapılmasını bekleyiniz!
GÖNDER
ONLINE SERVİSLER
HABERLER & DUYURULAR